Jako długoletni biolog terenowy, obserwowałem wiele zmian w regulacjach wpływających na różne branże, również te związane z ochroną zdrowia publicznego i środowiska. Ostatnie zmiany dotyczące rejestru EUDAMED, ogłoszone w listopadzie 2025 roku, są szczególnie istotne i mają duże, choć pośrednie, znaczenie dla branży pest control i firm wykonujących zabiegi dezynfekcji.
EUDAMED – Europejska Baza Danych o Wyrobach Medycznych
EUDAMED to europejska baza danych o wyrobach medycznych, stworzona w celu zwiększenia przejrzystości, wzmocnienia nadzoru nad rynkiem oraz poprawy bezpieczeństwa pacjentów i użytkowników. System ten integruje informacje o cyklu życia wyrobów medycznych dostępnych w Unii Europejskiej.
Kluczowe zmiany z listopada 2025 roku a ich wpływ na branżę dezynfekcji
27 listopada 2025 roku Komisja Europejska oficjalnie potwierdziła funkcjonalność czterech kluczowych modułów EUDAMED . Publikacja ta zapoczątkowała sześciomiesięczny okres przejściowy, po którym, od 28 maja 2026 roku, korzystanie z tych modułów stanie się obowiązkowe dla szeregu podmiotów gospodarczych.
Te cztery moduły to:
- Rejestracja Podmiotów (Actors Registration) – dotyczy producentów, autoryzowanych przedstawicieli, importerów oraz producentów systemów i zestawów zabiegowych. Od 28 maja 2026 roku te podmioty mają obowiązek rejestracji w module Actors i uzyskania Jednolitego Numeru Rejestracyjnego (SRN).
- Rejestracja UDI/Wyrobów (UDI/Devices Registration) – producenci wyrobów medycznych muszą zamieszczać informacje o swoich produktach.
- Jednostki Notyfikowane i Certyfikaty (Notified Bodies & Certificates) – dotyczy rejestracji certyfikatów wydanych przez jednostki notyfikowane.
- Nadzór Rynku (Market Surveillance) – umożliwia organom nadzoru koordynację działań i wymianę informacji.
Pośredni wpływ na branżę pest control i dezynfekcję
Chociaż firmy zajmujące się pest control i dezynfekcją nie są bezpośrednio objęte obowiązkiem rejestracji w EUDAMED (dystrybutorzy, podmioty świadczące usługi serwisowe, użytkownicy końcowi oraz sponsorzy badań klinicznych nie rejestrują się w module Actors, to jednak zmiany te mają na nie znaczący wpływ poprzez środowisko, w którym funkcjonują.
Zwiększona przejrzystość i bezpieczeństwo wyrobów medycznych
Firmy dezynfekujące często pracują w placówkach medycznych, gdzie stosuje się dezynfekcję powierzchni, narzędzi czy urządzeń. Wzrost przejrzystości informacji o wyrobach medycznych (w tym tych używanych w kontekście higieny i sterylizacji) oznacza, że firmy mogą mieć lepszy dostęp do danych na temat produktów, które mogą być dezynfekowane lub które same są środkami dezynfekcyjnymi (jeśli są klasyfikowane jako wyroby medyczne). To z kolei może przekładać się na bardziej świadome i bezpieczne stosowanie odpowiednich protokołów.
Harmonizacja i standaryzacja
Celem EUDAMED jest ujednolicenie procesów regulacyjnych w UE. Choć dotyczy to wyrobów medycznych, to pośrednio promuje ogólne dążenie do standaryzacji i wysokiej jakości wymagań sanitarno-higienicznych. Firmy dezynfekcyjne, chcąc współpracować z placówkami medycznymi, będą musiały być na bieżąco z najlepszymi praktykami i spełniać rygorystyczne normy.
Wpływ na dostawców środków dezynfekcyjnych
Jeśli producenci środków dezynfekcyjnych klasyfikowanych jako wyroby medyczne są objęci obowiązkową rejestracją w EUDAMED (np. jako środki biobójcze o zastosowaniu medycznym), to ich zgodność z nowymi przepisami wpłynie na dostępność i transparentność danych o tych produktach. Firmy dezynfekcyjne będą mogły łatwiej zweryfikować status i dane swoich dostawców, co zwiększy zaufanie i pewność co do jakości używanych preparatów.
Większa odpowiedzialność w łańcuchu dostaw
Wprowadzenie SRN dla podmiotów gospodarczych zobowiąże je do większej odpowiedzialności za wprowadzane na rynek wyroby. Oznacza to, że cały łańcuch dostaw, od producenta po dostawców i użytkowników końcowych, musi działać w sposób bardziej spójny i transparentny. Firmy dezynfekcyjne, choć same nie rejestrują się w EUDAMED, będą beneficjentami tego wzmożonego nadzoru.
Podsumowanie
Zmiany w EUDAMED, choć technicznie skupione na wyrobach medycznych, tworzą szersze środowisko regulacyjne, które dąży do większej przejrzystości i bezpieczeństwa. Dla branży pest control i firm dezynfekcyjnych, oznacza to konieczność bycia świadomym tego kontekstu. Mimo, że bezpośrednio nie wymagają one rejestracji, rosnące standardy w środowisku medycznym z pewnością przełożą się na wyższe oczekiwania odnośnie profesjonalizmu, jakości używanych środków i transparentności działań również w ich obszarze. To dobra okazja do przeglądu własnych procedur i upewnienia się, że są one zgodne z duchem nowych, zaostrzonych regulacji w sektorze ochrony zdrowia.
Bogumił Barański
Ekspert Pest Control i Bezpieczeństwa Biologicznego I Biolog Terenowy